Wiki · dithuong.com
Cẩm nang dị thường theo nghĩa khoa học: phát hiện bất thường trong dữ liệu, những dị thường giả và cách khoa học tự sửa sai, các kho lưu giữ có thật, bảo quản mẫu vật, máy đo – cảm biến, vật liệu kỹ thuật kỳ lạ, an toàn phòng thí nghiệm, vật thể dị thường trong văn hoá đại chúng và trạm quan trắc xa xôi.
Mở app Dị ThườngTrực ca trạm giữ đồ Việt hoá lạ — giữ yên tới sáng›
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Phát hiện bất thường là tìm điểm dữ liệu lệch khỏi khuôn mẫu bình thường; có ba loại bất thường và nhiều họ phương pháp, từ ngưỡng thống kê tới Isolation Forest
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Định luật Benford: chữ số 1 đứng đầu khoảng 30% số liệu tự nhiên, chữ số 9 chưa tới 5%; kiểm toán dùng nó để khoanh vùng nghi vấn, không phải để kết tội.
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Ngân hàng so mỗi giao dịch với thói quen của chủ thẻ về số tiền, địa điểm, giờ, thiết bị rồi chấm điểm rủi ro; bạn tự bảo vệ bằng hạn mức, thông báo số dư, giữ
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Bảo trì dự đoán theo dõi rung động, nhiệt độ, dầu bôi trơn và âm thanh để sửa máy khi tín hiệu vừa lệch, trước khi hỏng hẳn; cốt lõi là khoảng P-F và phân tích
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Giá trị ngoại lai là điểm nằm xa phần lớn dữ liệu; chỉ bỏ khi chắc là lỗi đo, lỗi nhập hay lẫn tổng thể, còn giá trị thật thì giữ và dùng phương pháp vững.
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Hệ thống phát hiện xâm nhập so lưu lượng mạng với chữ ký tấn công đã biết hoặc tìm hành vi lệch thường; người dùng tự bảo vệ bằng xác thực hai lớp và mật khẩu r
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Biểu đồ kiểm soát Shewhart vẽ chỉ số sản xuất theo thời gian với giới hạn ba sigma; điểm vượt giới hạn hay mẫu lạ báo nguyên nhân đặc biệt cần tìm ngay.
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Phát hiện bất thường là tìm điểm dữ liệu lệch khỏi khuôn mẫu bình thường; có ba loại bất thường và nhiều họ phương pháp, từ ngưỡng thống kê tới Isolation Forest
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Định luật Benford: chữ số 1 đứng đầu khoảng 30% số liệu tự nhiên, chữ số 9 chưa tới 5%; kiểm toán dùng nó để khoanh vùng nghi vấn, không phải để kết tội.
Phát hiện bất thường trong dữ liệu
Ngân hàng so mỗi giao dịch với thói quen của chủ thẻ về số tiền, địa điểm, giờ, thiết bị rồi chấm điểm rủi ro; bạn tự bảo vệ bằng hạn mức, thông báo số dư, giữ
Dị thường giả & khoa học tự sửa sai
Polywater là dạng nước được cho là đặc, sệt, khó sôi trong ống mao dẫn thạch anh thập niên 1960; về sau hoá ra chỉ là nước lẫn tạp chất từ thuỷ tinh và mồ hôi.
Dị thường giả & khoa học tự sửa sai
Nhiệt hạch lạnh là tuyên bố tổng hợp hạt nhân ở nhiệt độ phòng trong bình điện phân nước nặng, công bố tại Utah ngày 23/3/1989; các phép lặp lại không xác nhận
Dị thường giả & khoa học tự sửa sai
Năm 2011, thí nghiệm OPERA báo neutrino từ CERN tới Gran Sasso đến sớm 60 nanogiây; năm 2012 lỗi được tìm ra: đầu nối cáp quang lỏng và đồng hồ lệch chuẩn.
Những kho lưu giữ có thật
Onkalo là kho chôn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng sâu khoảng 400–450 m trong đá gốc ở Olkiluoto, Phần Lan, dùng hộp đồng và đất sét để cách ly hàng chục ngh
Những kho lưu giữ có thật
Biển cảnh báo hạt nhân 10.000 năm là bài toán báo nguy cho người tương lai; báo cáo Sandia 1993 đề xuất cảnh quan đáng sợ và thông điệp nhiều tầng cho kho WIPP.
Những kho lưu giữ có thật
WIPP là kho chôn chất thải nhiễm plutoni trong lớp muối cổ sâu khoảng 650 m gần Carlsbad, New Mexico, vận hành từ 1999; muối tự khép phòng, bọc kín thùng chất t
Bảo quản mẫu vật & cất giữ lâu dài
Tủ −80 °C giữ ADN, ARN, protein nhiều năm; nitơ lỏng −196 °C giữ tế bào sống hàng chục năm nhờ chất bảo vệ lạnh và quy tắc đông chậm, rã nhanh.
Bảo quản mẫu vật & cất giữ lâu dài
Frozen Zoo do Vườn thú San Diego lập năm 1975, giữ tế bào sống của hơn nghìn loài trong nitơ lỏng; từ đó đã nhân bản ngựa Przewalski Kurt và chồn chân đen.
Bảo quản mẫu vật & cất giữ lâu dài
Tiêu bản thực vật là cây ép khô gắn trên giấy kèm nhãn nơi hái, ngày hái, người hái; giữ trong tủ kín, khô, không mọt thì bền hàng trăm năm, dùng cả nghiên cứu
Máy đo & cảm biến
Khí CO không màu không mùi, người ngộ độc chỉ thấy buồn ngủ. Máy báo CO điện hoá kêu theo liều, nên đặt gần chỗ ngủ, cách bếp vài mét và thay theo hạn cảm biến.
Máy đo & cảm biến
Ống Geiger đếm từng hạt bức xạ thành tiếng tách, rồi quy đổi ra µSv/h. Phông tự nhiên chỉ khoảng 0,05–0,3 µSv/h; bài giải thích Sv, Gy, Bq và khi nào số cao đán
Máy đo & cảm biến
Máy đo PM2.5 giá rẻ đếm hạt bằng tia laser rồi ước tính khối lượng: bám xu hướng tốt nhưng có thể lệch vài chục phần trăm, nhất là khi trời ẩm, sương mù hay nồm
Vật liệu kỹ thuật kỳ lạ
Aerogel là chất rắn siêu xốp tạo ra khi rút chất lỏng khỏi gel mà giữ nguyên khung; phần lớn là khí nên rất nhẹ, cách nhiệt giỏi, từng bắt bụi sao chổi cho NASA
Vật liệu kỹ thuật kỳ lạ
Thép không gỉ chứa từ khoảng 10,5% crom, tạo màng oxit mỏng vài nanomet tự vá khi xước; muối, khe kín và mảnh sắt bám vẫn có thể làm inox gỉ.
Vật liệu kỹ thuật kỳ lạ
Gạch chịu nhiệt tàu con thoi làm từ sợi silica xốp, phần lớn là không khí nên dẫn nhiệt cực chậm; mặt ngoài nóng khoảng 1.260 °C mà vỏ nhôm bên dưới vẫn an toàn
An toàn phòng thí nghiệm & cách ly
BSL-1 đến BSL-4 là bốn cấp an toàn sinh học của phòng thí nghiệm, từ phòng thực hành sạch đến phòng kín áo áp suất dương; WHO 2020 chuyển sang đánh giá rủi ro.
An toàn phòng thí nghiệm & cách ly
Tủ an toàn sinh học lọc khí qua HEPA để giữ vi sinh vật, bảo vệ người, mẫu và môi trường; tủ hút khí độc đẩy hơi hoá chất ra ngoài qua ống, gần như không lọc gì
An toàn phòng thí nghiệm & cách ly
Phòng sạch kiểm soát số hạt bụi trong mỗi mét khối không khí; ISO 14644-1 chia chín cấp, ISO 5 cho tối đa 3.520 hạt từ 0,5 micromet, mỗi cấp gấp mười lần cấp tr
Vật thể dị thường trong văn hoá đại chúng
SCP Foundation là dự án truyện hư cấu viết chung trên mạng từ năm 2007, kể về tổ chức giam giữ vật dị thường bằng giọng hồ sơ, phát hành theo giấy phép CC BY-SA
Vật thể dị thường trong văn hoá đại chúng
Warehouse 13 là phim truyền hình Syfy (2009–2014) về hai đặc vụ thu hồi cổ vật có năng lực lạ cất trong nhà kho bí mật ở South Dakota; phiêu lưu pha hài, hư cấu
Vật thể dị thường trong văn hoá đại chúng
The X-Files (Fox, 1993–2002, hồi sinh 2016 và 2018) theo chân hai đặc vụ FBI phụ trách hồ sơ không lời giải, định hình kiểu phim điều tra hiện tượng lạ.
Đồ vật quen mà như có phép
Đèn kéo quân tự quay vì nến làm khí nóng bốc lên, đẩy vào cánh giấy gấp nghiêng ở đỉnh trục tạo mô men; trục tì mũi kim ít ma sát, bóng hình nhân hắt lên vách.
Đồ vật quen mà như có phép
Chim uống nước gật mãi vì nước bay hơi làm mát đầu, hơi dichloromethane trong đầu ngưng lại, áp suất tụt và đẩy chất lỏng lên cổ; trời càng khô chim gật càng nh
Đồ vật quen mà như có phép
Cốc Pythagoras giữ nước khi rót dưới vạch, nhưng rót quá vạch thì ống xi phông giấu trong cột giữa được mồi và hút cạn cả cốc qua lỗ đáy, nhờ tính trễ của xi ph
Trạm quan trắc & trạm nghiên cứu xa xôi
Trạm nghiên cứu Nam Cực sống nhờ nước nấu từ băng, máy phát diesel và luật chống cháy nghiêm ngặt; mùa đông chỉ còn nhóm nhỏ ở lại, không máy bay nào đến.
Trạm quan trắc & trạm nghiên cứu xa xôi
Trạm khí tượng ở đảo xa như Bạch Long Vĩ, Phú Quý, Côn Đảo đo gió, áp suất, mưa tám lần mỗi ngày giữa biển; người trực đo đúng giờ cả khi bão đang đổ bộ.
Trạm quan trắc & trạm nghiên cứu xa xôi
Đài thiên văn đặt trên núi cao như Mauna Kea, Atacama vì không khí loãng, khô, ổn định và trời tối; ALMA làm việc ở 5.000 m, nơi oxy chỉ còn hơn nửa mặt biển.