Warehouse 13 là loạt phim truyền hình hư cấu của kênh Syfy, phát từ năm 2009 đến 2014, kể về hai đặc vụ được điều về một nhà kho bí mật giữa vùng đất hoang South Dakota, nơi cất giữ những "cổ vật" mang năng lực lạ. Phim thuộc dòng phiêu lưu nhẹ nhàng pha hài, không phải kinh dị. Nó cũng là ví dụ tiêu biểu nhất của một mô típ quen thuộc trên màn ảnh: nhà kho khổng lồ chứa những thứ không nên để ngoài đời.
Phim kể chuyện gì
Hai nhân vật chính là Pete Lattimer và Myka Bering, vốn là đặc vụ Mật vụ Mỹ. Sau một vụ việc, họ được chuyển tới làm việc cho Nhà kho 13 dưới quyền Artie Nielsen, một người quản kho cáu kỉnh nhưng hiểu biết. Về sau nhóm có thêm Claudia Donovan, một cô gái rất giỏi máy móc. Các vai lần lượt do Eddie McClintock, Joanne Kelly, Saul Rubinek và Allison Scagliotti đảm nhận.
Mỗi tập thường xoay quanh một cổ vật đang gây chuyện ở đâu đó: một đồ vật từng thuộc về nhân vật lịch sử, mang theo một "năng lực" gắn với cuộc đời người đó. Nhóm đặc vụ phải lần ra nguồn gốc, thu hồi và đưa nó về kho. Khẩu hiệu vui của phim, đại ý "tóm lấy, cho vào túi, gắn nhãn", tóm gọn công việc ấy.
Phim có năm mùa. Trong thế giới truyện, nhà kho hiện tại là nhà kho thứ mười ba của một chuỗi kéo dài qua nhiều đế chế trong lịch sử, mỗi lần chuyển đến nơi đang là trung tâm quyền lực của thời đại. Đây là chi tiết hư cấu, nhưng nó cho phim một cái cớ để chơi chữ với lịch sử và văn học.
Cổ vật trong phim: món quà luôn kèm hoá đơn
Điểm làm Warehouse 13 khác các phim phiêu lưu săn báu vật là luật của nó: mỗi cổ vật cho người dùng một thứ gì đó, nhưng luôn đòi lại một cái giá. Một vật giúp nhìn thấy điều giấu kín có thể khiến người dùng kiệt sức; một vật giúp lấy lại thời gian có thể lấy mất thứ khác. Luật này biến mỗi tập phim thành một câu chuyện ngụ ngôn nhỏ về lòng tham và sự bất cẩn.
Phim cũng khéo dùng tên tuổi văn hoá. Cổ vật thường gắn với nhà văn, nhà phát minh, nghệ sĩ có thật, và năng lực của chúng là lối chơi chữ dựa trên tác phẩm hay giai thoại của người đó. Cần nhớ: đây là sáng tác. Những đồ vật ấy không có năng lực gì ngoài đời, và nhiều món trong phim là hoàn toàn bịa ra.
Cách "làm trung hoà" cổ vật
Trong phim, cổ vật được làm dịu bằng một thứ chất lỏng màu tím và cất trong túi, hộp đặc biệt. Đây là chi tiết thuần tưởng tượng, nhưng nó phản chiếu một nguyên tắc rất thật của mọi kho lưu giữ: vật nguy hiểm phải được cô lập trước khi vận chuyển, và cất theo nhóm để các vật không ảnh hưởng nhau. Kho hoá chất ngoài đời cũng xếp riêng chất oxy hoá với chất dễ cháy, axit với bazơ, theo cùng logic "đừng để hai thứ phản ứng đứng cạnh nhau".
Mô típ nhà kho bí mật trên màn ảnh
Warehouse 13 không phải phim đầu tiên dùng ý tưởng này. Nhiều người xem nhắc ngay tới cảnh cuối phim Raiders of the Lost Ark (1981) của Steven Spielberg, khi một chiếc hòm cổ được đóng thùng gỗ rồi đẩy vào giữa một nhà kho mênh mông, lẫn giữa hàng nghìn thùng giống hệt. Cảnh ấy gói cả một ý: thứ phi thường nhất có thể bị cất đi bằng thủ tục hành chính bình thường nhất.
| Tác phẩm | Thời gian | Kiểu "kho" | Giọng điệu |
|---|---|---|---|
| Raiders of the Lost Ark | 1981 | Nhà kho chính phủ vô danh, chỉ xuất hiện ở cảnh cuối | Phiêu lưu, kết bằng một hình ảnh mỉa mai |
| Friday the 13th: The Series | 1987–1990 | Cửa hàng đồ cổ phải thu hồi những món đã bán đi | Kinh dị truyền hình |
| The Librarian (phim truyền hình) và The Librarians | Từ 2004; loạt phim 2014–2018 | Thư viện bí mật giữ báu vật huyền thoại | Phiêu lưu gia đình, hài nhẹ |
| Warehouse 13 | 2009–2014 | Nhà kho khổng lồ có đội đặc vụ thu hồi | Phiêu lưu pha hài, ấm áp |
| SCP Foundation (truyện mạng) | Từ 2007 | Mạng lưới cơ sở giam giữ, viết dạng hồ sơ | Từ hài đến rờn rợn |
Điểm chung của các tác phẩm này: thay vì phá huỷ vật lạ, người ta chọn cất giữ. Lý do được đưa ra thường là "chưa hiểu hết thì chưa được huỷ" hoặc "huỷ có thể gây hậu quả khó lường". Đó là một lựa chọn kể chuyện, nhưng cũng trùng với tư duy thận trọng của giới bảo tồn.
Vì sao người xem thích những nhà kho này
- Mỗi kệ là một câu chuyện. Nhà kho cho người viết một nguồn ý tưởng vô tận: tập nào cũng có thể mở bằng một món đồ mới.
- Cảm giác "được vào hậu trường". Ai từng đi bảo tàng đều biết phần trưng bày chỉ là một góc nhỏ. Phim cho người xem lén nhìn vào phần còn lại.
- Lịch sử được kể bằng đồ vật. Mỗi cổ vật kéo theo một nhân vật, một giai thoại, khiến người xem tò mò tra cứu thêm, dù thông tin trong phim phần lớn là hư cấu.
- Không khí an toàn. Warehouse 13 giữ giọng nhẹ nhàng; nhóm nhân vật như một gia đình. Nỗi lạ có mặt nhưng không đè nặng.
Warehouse 13 còn có vài tập giao thoa với hai phim khác cùng kênh là Eureka và Alphas, tạo cảm giác các thế giới hư cấu của Syfy thời đó dùng chung một vũ trụ.
Kho thật khác kho trên phim thế nào
Những nhà kho lưu giữ có thật không có gì huyền bí, nhưng có vài điểm giống phim đến bất ngờ. Bảo tàng lớn thường chỉ trưng bày một phần nhỏ bộ sưu tập; phần lớn nằm trong kho, xếp trên kệ có số hiệu, kèm hồ sơ. Những thứ có rủi ro, như mẫu vật ngâm cồn, hiện vật chứa chất độc hay đồ có tính phóng xạ nhẹ, được để riêng với quy định ra vào chặt.
Khác biệt lớn nhất là ở mục đích. Kho trong phim tồn tại để giấu, còn kho thật tồn tại để phục vụ nghiên cứu và giữ cho đời sau. Nhà nghiên cứu được đăng ký mượn xem, mẫu được lấy ra phân tích, hồ sơ được công bố. Bí mật ở đây là quy trình bảo quản, không phải sự tồn tại của món đồ.
Một điểm giống nữa: kho thật cũng phải nghĩ tới "cái giá" của mỗi lần dùng. Mỗi lần lấy một hiện vật ra ánh sáng, ra khỏi môi trường ổn định nhiệt ẩm, là một lần nó hao mòn thêm. Vì vậy nhiều bảo tàng giới hạn thời gian trưng bày một số món nhạy cảm như vải, giấy, ảnh cũ, rồi cho chúng "nghỉ" trong kho tối.
Góc nhìn hôm nay: xem phim rồi đi xem kho thật
Warehouse 13 có thể xem như một cánh cửa vui vẻ để tò mò về nghề lưu giữ. Sau khi xem, vài việc đáng làm tiếp:
- Tìm hiểu chương trình tham quan hậu trường của các bảo tàng. Một số bảo tàng lớn trên thế giới thỉnh thoảng mở kho cho khách theo đoàn có hẹn trước; ở Việt Nam, các bảo tàng thường có ngày hội di sản, buổi nói chuyện chuyên đề.
- Tra lại nguồn gốc nhân vật lịch sử được nhắc trong từng tập. Đó là cách hay để tách phần thật (người đó là ai, làm gì) khỏi phần phim thêm thắt.
- Thử tự lập "sổ kho" cho đồ trong nhà: đặt số, ghi nguồn gốc, ngày có được, tình trạng. Đây chính là việc nhân viên quản lý hiện vật làm hằng ngày, và là cách bảo quản đồ gia đình tốt hơn hẳn.
Câu hỏi thường gặp
Warehouse 13 phát sóng năm nào, có mấy mùa?
Warehouse 13 phát trên kênh Syfy từ năm 2009 đến năm 2014, gồm năm mùa. Phim thuộc thể loại phiêu lưu khoa học viễn tưởng pha hài.
Warehouse 13 có đáng sợ không?
Không nhiều. Phim giữ giọng nhẹ nhàng, hài hước, tập trung vào giải đố và tình bạn giữa các nhân vật. Một số tập có cảnh căng thẳng, nhưng tổng thể hợp với người xem phổ thông.
Cổ vật trong Warehouse 13 có thật không?
Không. Các cổ vật và năng lực của chúng đều là hư cấu, dù nhiều món được gắn tên với nhân vật lịch sử có thật để tạo giai thoại. Không có đồ vật nào mang năng lực như trong phim.
Phim nào giống Warehouse 13?
Gần nhất về ý tưởng là The Librarians (2014–2018) và các phim truyền hình The Librarian, cùng kiểu phiêu lưu săn báu vật huyền thoại. Ai thích phần "hồ sơ vật lạ" có thể đọc dự án truyện SCP Foundation, còn ai thích phiêu lưu có thể xem lại loạt Indiana Jones.
Nhà kho cuối phim Indiana Jones có liên quan Warehouse 13 không?
Không có liên hệ chính thức. Người xem hay nhắc cảnh nhà kho cuối phim Raiders of the Lost Ark (1981) như hình ảnh tiêu biểu của mô típ "cất vật phi thường giữa kho hành chính", và Warehouse 13 phát triển cùng ý tưởng đó thành cả loạt phim.
